In een eerdere blog beschreven we het belang van het gebruik van een persoonlijke energiedemper (PEA) in een valbeveiligingssysteem. Hierbij gingen we in op de maximale remkracht (MAF) en de maximale ankerbelasting (MAL). Nu willen we een andere belangrijke factor belichten die bepaalt welke krachten op het lichaam van een gebruiker komen wanneer een val wordt gestopt. Deze factor noemen we de valfactor.
Maar wat is de valfactor nu eigenlijk?
De valfactor is de verhouding tussen de hoogte van de val en de lengte van een touw (of vanglijn) die beschikbaar is om de val op te vangen. De waarde van deze factor varieert tussen 0 en 2, en wordt berekend door de valhoogte te delen door de lengte van de lijn. De valhoogte wordt gemeten vanaf het punt waar iemand valt, tot het punt waar de val wordt gestopt.
Hierbij luidt: Hoe lager de waarde van de valfactor, hoe kleiner de krachten die op het lichaam worden uitgeoefend en hoe “veiliger” de val is. Omgekeerd is het tegenovergestelde, namelijk: hoe hoger de valfactor, des te groter de impactkrachten, en des te groter de kans op ernstige letsel.
Let op: de valfactor is dus een indicator voor de ernst van een val, maar geen exacte maatstaf voor de impactkrachten, hier volgen enkele voorbeelden:
Voorbeeld 1: Het ankerpunt is boven de gebruiker geplaatst en het touw staat strak tijdens de klim. Stel: de touwlengte is 2 meter. Als de klimmer valt, is de valafstand 0 omdat het touw strak staat.
Het resultaat: Minimale impact en daarom relatief veilig.
Voorbeeld 2: Het touw is 2 meter, de gebruiker klimt tot hetzelfde niveau als het ankerpunt. Als de gebruiker valt, is de valafstand 2 meter. Dat geeft een valfactor van 1.
Het resultaat: Aanzienlijk impact krachten die letsel kunnen veroorzaken.
Voorbeeld 3: De gebruiker klimt 2 meter boven het ankerpunt, met een touw van 2 meter. Bij een val valt hij 4 meter, de maximale valfactor van 2. De impactkrachten zijn dan gevaarlijk hoog.
Het resultaat: Mogelijk levensbedreigende gevolgen.
Een valbeveiliging systeem selecteren is de valfactor bepalen
In de praktijk zijn de hierboven genoemde voorbeelden niet representatief voor werksituaties op hoogte waarbij valbeveiliging nodig is. Echter, de vuistregel luidt altijd: probeer, waar mogelijk de valfactor zo laag mogelijk te houden. Idealiter de valfactor 0. Een valfactor kan worden bepaald door het type systeem en hoe het systeem wordt aangebracht in combinatie met de werksitatie. Hieronder volgen wat voorbeelden:
Valfactor 0: bij plafond valbeveiliging systemen
Wanneer werknemers op hoogte moeten werken en er zich boven hen een plafond of een ander constructief element bevindt, wordt het gebruik van een bovenloop valbeveiligingssysteem aanbevolen. Vooral in combinatie met een automatisch valstopapparaat (ook wel een ‘retractable device’ genoemd). Dit oprolbare apparaat werkt als een autogordel: het houdt de vanglijn continu strak en blokkeert onmiddellijk zodra er een plotselinge versnelling optreedt (een val).
De afbeelding rechts laat zien dat de valafstand zeer minimaal is. Alleen de uitrekking van de energiedemper zal aan de totale valhoogte worden toegevoegd (als een valstop apparaat een ingebouwde energiedemper heeft, zal de lijn niet uitrekken). De vanglijn heeft de lengte van de afstand tussen het bevestigingspunt aan het harnas en het ankerpunt, wat in de meeste gevallen een horizontale leeflijn is.
Als we een eenvoudige berekening maken waarbij het ankerpunt zich 1 meter boven het bevestigingspunt van het harnas bevindt, dan zou de valfactor zijn:
Valfactor 1: bij wand valbeveiliging systemen
Wanneer het ankerpunt zich op taillehoogte bevindt en het bevestigingspunt van de vanglijn zich op de rug van de werknemer bevindt, zal de valfactor rond de 1 liggen. In het voorbeeld links is een overheadsysteem niet mogelijk, waardoor het ankerpunt (een horizontale leeflijn) op taillehoogte aan een wand wordt gemonteerd.
In deze situatie is de vanglijn 2 meter lang. Wanneer er een val plaatsvindt, zal de gebruiker eveneens ongeveer 2 meter vallen. De uitstekende werkruimte zal de valhoogte enigszins verkleinen, maar de doorbuiging van de leeflijn zal hier weer aan toevoegen.
De impactkrachten zullen in deze situatie behoorlijk hoog zijn. Daarom moet er een persoonlijke energiedemper (PEA) worden gebruikt, die de krachten vermindert en daarmee de kans op (ernstig) letsel als gevolg van deze krachten verkleint.
Als we een eenvoudige berekening maken waarbij het ankerpunt zich 1 meter boven het bevestigingspunt van het harnas bevindt, dan zou de valfactor 1 zijn:
Valfactor 2: bij valbeveiliging langs de grond
Horizontale leeflijnsystemen en andere systemen waarbij de ankerpunten zich op vloerniveau bevinden, worden meestal op daken geïnstalleerd. Wanneer een gebruiker valt, valt hij zowel de afstand van het bevestigingspunt tot de hoogte van het ankerpunt (2 meter) als de lengte van de vanglijn onder het ankerpunt (2 meter). De impactkrachten die op het lichaam worden uitgeoefend, zullen zeer hoog zijn. Daarom moet in deze systemen een persoonlijke energiedemper worden gebruikt. Deze voegt ongeveer 0,75 meter toe aan de valhoogte, maar vermindert de impactkrachten aanzienlijk en verkleint het risico op ernstige verwondingen.
In het voorbeeld rechts betekent dit een valafstand van ongeveer 4 meter. Wanneer we dit in de formule plaatsen, komen we uit op een valfactor van 2.
De meest geschikte valbeveiligingsconfiguratie
De gegeven voorbeelden dekken niet volledig de situaties uit de praktijk, omdat elementen zoals de elasticiteit van het touw, het gebruik van een valdemper (PEA), de deflectie van de kabel, buiging van een valbeveiliging rail, de afstand van het ankerpunt tot de dakrand, enz. ook invloed hebben op de impactkrachten. Daarnaast is de afstand tot het eerstvolgende niveau onder de werkplek niet bepaald (is er ruimte vrij voor een val of is er een onderliggende etage, denk bijv. aan openingen zoals lichtstraten met onderliggende niveaus).
Toch helpt het om bovenstaande in gedachten te houden bij het kiezen van de meest geschikte configuratie voor uw valbeveiligingssysteem: streef, waar mogelijk, altijd naar een minimale valfactor van 0.
ODIN Calculatie Tool: valbeveiliging calculator die met de valfactor rekening houdt.
Om gebruikers en installateurs van valbeveiligingssystemen te helpen, heeft XSPlatforms een tool ontwikkeld om te bepalen of een leeflijnsysteem voldoet aan de lokale normen en veilig is in gebruik, waarbij alle factoren in aanmerking worden genomen, inclusief de impactkrachten. ODIN bewijst dat valbeveiligingsystemen van XSPlatforms bij elke leeflijnberekening de valfactor in acht neemt. Meer weten over ODIN Lifeline Calculation Tool? Download dan de brochure en ontdek de toegevoegde waarde van ODIN bij XSPlatforms leeflijnsystemen over dit systeem.
More Information
Would you like more personalized advice or examples of real-world applications? Let us know, and we’ll be happy to help! Contact us via [email protected] or call us at +31 (0)183 56 91 11.
MEER WETEN? LEES ONZE ANDERE ONDERWERPEN
Slimmer gevelonderhoud: Waarom is Rope Access voordeliger voor glasbewassing van hoge gebouwen?
Leeflijn of railsysteem? De juiste valbeveiliging voor jouw project
